موضوع اين پست در مورد اصل عدل است كه يكي از اصول و اركان دين اسلام است.

اول در مورد بحث عدل، مبحث عدل الهي مطرح بود ولي خود به خود دامنه اش به مسئله عدل اجتماعي هم كشيده شد. بعد اين بحث مطرح شد كه آيا عدالتي كه اسلام به آن امر كرده و دستور داده ، كه روابط مردم با يكديگر بر اساس عدالت  و حفظ حقوق و عدم تجاوز به حقوق يكديگر باشه و كسي بكسي ظلم و تجاوز نكنه آيا به خودي خودش حقيقتي داره يا نه؟ آيا مردم طبيعتا و بدون اينكه دين و شرع اسلام دستوري بده و بيان كند، يك حقوق واقعي دارند و اسلام بيان كننده اون حق و حقوق هست يا نه؟

پس در اينجا دو نظريه در مورد عدل و دين مطرح مي شه:

1-    در اصل و در اجتماع عدل وجود دارد و دين و شرع به آن عدل دستور داده است و خداوند آنچه را كه حق و عدل است انجام مي دهد و دين هم به آنچه حق و عدل هست دستور مي دهد.

2-    نظريه دوم كاملا بر خلاف نظريه اول هست و فرض را بر اين مي ذاره كه در اصل و در اجتماع هيچ عدلي وجود ندارد و هر كاري كه خداوند انجام مي دهد عدل و حق است و آن چيزي كه خدا در دين به آن دستور مي ده حق و عدالت در نظر گرفته مي شه. و به اين معني هست كه هيچ مانعي ندارد يك نفر مطيع و در عين كمال اطاعت و نيكي در آخرت عذاب بكشه و يا يك فرد بدكار و در عين عصيان، به بهشت برده بشه. و مي گه عدل و ظلم واقعي و عقلي نيست ولي شرعي  و تابع دستورات شرع و دين هست و هرچيزي كه دين به آن حكم كنه و خدا حكم كنه حق و عدل محسوب مي شه.

فكر دوم و نظر دوم چون تابع اين بود كه شرع تابع عقل و مقيد مقانون عقل نيست در نظر مردم يك نوع اهميت و عظمت براي شرع تلقي مي شود و وجهه عوام پسندي خوبي داشت.

اما نتيجه بزرگي كه اين بحث داره اينه كه طبق نظريه اول ، دستورهاي اسلام تابع عقل و حسن و قبح واقعي هست و حق و عدالت واقعيت داره و اسلام واقعيت اينها را به رسميت شناخته . پس مي شه يك فلسفه اجتماعي اسلامي در نظر بگيريم و حساب كنيم كه اسلام بر چه مباني حقوقي دستورات را صادر كرده و يك اصل و مبنا براي دستورات دين در نظر بگيريم و مي شه نحوه وضع قانون را در دين فهميد و ميشه در خيلي از موارد اينها را راهنماي خودمون قرار بديم.

ولي طبق نظريه دوم اسلام فلسفه اجتماعي ندارد و اصول ومبناي حقوقي هم ندارد و منكر اصل و مبناي حقوقي است و تعبد محض حكمفرماست.......