كلمه تقوا از جمله كلمات بسيار رايج و شايع ديني است، در قرآن كريم هم اين كلمه به صورت اسمي و يا فعلي زياد آمده. تقريبا همان قدر كه از ايمان و عمل صالح اسم برده شده و يا از نماز و زكات اسم برده از تقوا هم اسم برده شده است.
در نهج البلاغه هم از جمله كلماتي است كه زياد روش تكيه شده.و حتي يك خطبه طولاني هست به نام خطبه متقين كه در آن صفات متقيان به طور كامل بيان شده.
مقصود اين هست كه اين كلمه از كلمات شايع و رايج ديني است، حتي بين مردم عامه هم اين كلمه زياد استعمال مي شه.
اين كلمه از ماده "وقي" است كه به معني حفظ و صيانت و نگهداري است،و معني "اتقاء" هم احتفاظ است. ولي تا حالا ديده نشده كه در ترجمه هاي فارسي اين كلمه را به صورت حفظ و نگهداري ترجمه كنند، در ترجمه هاي فارسي اگه اين كلمه به صورت اسمي استفاده بشه مثل اينكه بگن تقوا يا متقين، به معني پرهيزگاري ترجمه مي شه مثلا در ترجمه "هدي للمتقين" مي گن : هدايت هست براي پرهيزگاران. و اگه هم به صورت فعل استفاده بشه مخصوصا اگه فعل امر باشه به صورت خوف و ترس ترجمه مي شه مثلا در ترجمه "اتقواالله" يا "اتقوا النار" گفته مي شه از خدا بترسيد يا از آتش بترسيد.
البته كسي مدعي نشده كه معناي تقوا ترس يا پرهيز و اجتناب است بلكه چون ديده شده كه لازمه صيانت خود از چيزي، ترك و پرهيز است و همچنين غالبا صيانت و حفظ نفس از اموري است كه همراه با ترس است از آن امور ، اين طوري تصور شده كه اين اين كلمه مجازا در بعضي موارد بمعناي پرهيز و در بعضي موارد ديگه به معني خوف و ترس استفاده شده است.
البته هيچ مانعي هم نيست كه اين كلمه مجازا پرهيز يا خوف معنا و استفاده بشه. اما از طرف ديگه هيچ دليلي هم نيست كه تاييد كنه كه از اين كلمه بك معناي مجازي مثل ترس يا پرهيز قصد شده. چه دليلي هست كه بگيم معناي اتقواالله اينه كه از خدا بترسيد و معناي اتقوا النار يعني از آتش بترسيد. بلكه معناي اين گونه جمله ها اينه كه خود را از گزند آتش محفوظ كنيد يا خود را از گزند كيفر الهي محفوظ كن.
پس ترجمه صحيح كلمه تقوا ***خود نگهداري*** هست.
معلوم نيست از كجا و چه وقت و به چه جهت در ترجمه هاي فارسي اين كلمه به معني پرهيزگاري ترجمه شده است؟! گمان مي كنم كه تنها فارسي زبان ها هستند كه از اين كلمه مفهوم پرهيز و اجتناب درك مي كنند، هيچ عربي زباني در قديم يا جديد اين مفهوم را از اين كلمه درك نمي كند. شك نيست كه در عمل لازمه تقوا و صيانت نفس نسبت به چيزي ترك و اجتناب از آن چيز است ما نه اينست كه معناي تقوا همان ترك و پرهيز و اجتناب باشد.
منبع:ده گفتار مرتضی مطهری

